{"id":5128,"date":"2017-05-15T08:17:13","date_gmt":"2017-05-15T07:17:13","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=5128"},"modified":"2019-12-07T08:10:49","modified_gmt":"2019-12-07T07:10:49","slug":"mladite-baraat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/mladite-baraat\/","title":{"rendered":"\u0422\u00eb rinjt\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<blockquote><p><strong>T\u00cb RINJT\u00cb K\u00cbRKOJN\u00cb QASJE DERI TE KONTRACEPSIONI DHE SH\u00cbRBIMET P\u00cbR SH\u00cbNDET SEKSUAL DHE RIPRODHUES<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cBot\u00eb ku t\u00eb gjitha grat\u00eb, meshkujt dhe t\u00eb rinjt\u00eb kan\u00eb qasje deri te informatat dhe sh\u00ebrbimet t\u00eb cilat u nevojiten nga fusha e sh\u00ebndetit seksual dhe riprodhues; bot\u00eb ku seksualiteti pranohet si aspekt natyror dhe i \u00e7muar i jet\u00ebs dhe si e drejt\u00eb fondamentale; bot\u00eb ku zgjedhja respektohet dhe ku nuk ka vend p\u00ebr stigm\u00ebn dhe diskriminimin\u201d <\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>Me q\u00ebllim q\u00eb ky vizion t\u00eb b\u00ebhet realitet, Federata nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr planifikimit prind\u00ebror (FNPP) e p\u00ebrpiloi <em>Vizioni 2020,<\/em> si manifest p\u00ebr sh\u00ebndet dhe t\u00eb drejta seksuale dhe riprodhuese. Dokument i cili i cakton drejtimet dhe q\u00ebllimet ndaj t\u00eb cilave, t\u00eb gjith\u00eb ne q\u00eb punojm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb, pa dallim nga cili sektor vijm\u00eb, duhet t\u00eb angazhohemi q\u00eb t\u2019i realizojm\u00eb deri n\u00eb vitin 2020. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera rekomandimet nga ky dokument paraqesin drejtime t\u00eb prekshme se si politikat t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n<p>HERA p\u00ebrdit\u00eb angazhohet p\u00ebr avancimin e sh\u00ebndetit dhe t\u00eb drejtat seksuale dhe riprodhuese t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve. Prandaj \u00e7do vit i bashk\u00ebngjitet sh\u00ebnimit global t\u00eb q\u00ebllimeve nga <em>Vizioni 2020<\/em>. K\u00ebt\u00eb vit, n\u00eb nivel global FNPP dhe t\u00eb gjitha organizatat e saja an\u00ebtare, si HERA, p\u00ebrkujtojn\u00eb se sa \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebrdorimi i kontracepsionit dhe sa e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb tejkalohen sfidat p\u00ebr qasje deri te e nj\u00ebjta.<\/p>\n<p>Me k\u00ebt\u00eb rast, ne, t\u00eb rinjt\u00eb e HERA p\u00ebrgatit\u00ebm video ku i prezantojm\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb sfidave t\u00eb p\u00ebrditshme me t\u00eb cilat ballafaqohen t\u00eb rinjt\u00eb n\u00eb Maqedoni. D\u00ebshirojm\u00eb ta p\u00ebrkujtojm\u00eb opinionin, e ve\u00e7an\u00ebrisht Qeverin\u00eb e re, se Maqedonia \u00ebsht\u00eb n\u00eb fundin e list\u00ebs p\u00ebr nga p\u00ebrdorimi i kontracepsionit n\u00eb Evrop\u00eb.\u00a0 Klamidia \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb vazhdueshme dhe numrat brengosin \u2013 prej 0,4 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2004, shkalla e morbiditetit \u00ebsht\u00eb rritur n\u00eb 29,4 n\u00eb vitin 2014. Vet\u00ebm 1,6% t\u00eb rinjve deri n\u00eb mosh\u00ebn 29 vje\u00e7 p\u00ebrdorin kontracepsion oral, ndera vet\u00ebm 12,8% e \u00e7ifteve p\u00ebrdorin \u00e7far\u00ebdo mjeti modern p\u00ebr kontracepsion. Shkalla e shtatz\u00ebnis\u00eb tinejxher\u00eb, si dhe e aborteve, n\u00eb k\u00ebt\u00eb grup mosh\u00eb \u00ebsht\u00eb disa her\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se ajo n\u00eb BE. K\u00ebto numra mund t\u00eb zvog\u00eblohen, por p\u00ebr k\u00ebt\u00eb nevojiten masa konkrete nga institucionet.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb se e qart\u00eb \u00ebsht\u00eb se shkaku p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gjendje jan\u00eb informimi i pamjaftuesh\u00ebm p\u00ebr metodat ekzistuese t\u00eb kontracepsionit, frika dhe paragjykimet p\u00ebr veprimin e tyre, qasja e v\u00ebshtiruar deri te kontracepsioni, mungesa e mjeteve financiare, frika nga raporti akuzues i personelit mjek\u00ebsor, si dhe qendrat e pamjaftueshme funksionale p\u00ebr sh\u00ebndet publik, ku t\u00eb rinjt\u00eb duhet t\u00eb informohen p\u00ebr sh\u00ebndetin e tyre seksual dhe riprodhues.<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb her\u00eb do t\u00eb kishim dashur t\u00eb p\u00ebrkujtohemi me rekomandimet q\u00eb i miratoi Komiteti i OK p\u00ebr t\u00eb drejta ekonomike, sociale dhe kulturore p\u00ebr Maqedonin\u00eb n\u00eb vitin 2016:<\/p>\n<ul>\n<li>Informatat p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kapshme p\u00ebr opinionin, m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb; <strong>t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet edukimi n\u00eb shkolla nga fusha e sh\u00ebndetit seksual dhe riprodhues \u2013 i bazuar n\u00eb informatat m\u00eb t\u00eb reja, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb adekuate p\u00ebr mosh\u00ebn dhe e bazuar n\u00eb t\u00eb drejtat e njeriut<\/strong><\/li>\n<li><strong>Kontracepsioni modern t\u00eb jet\u00eb i kapsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb edhe futja e mjeteve kontraceptive n\u00eb list\u00ebn pozitive t\u00eb ila\u00e7eve t\u00eb p\u00ebrfshira nga Fondi p\u00ebr sigurim sh\u00ebndet\u00ebsor. <\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>Prandaj, ne t\u00eb rinjt\u00eb, nga Qeveria e re, k\u00ebrkojm\u00eb ta marrim at\u00eb q\u00eb na takon \u2013 qasje deri te sh\u00ebrbimet p\u00ebr sh\u00ebndet seksual dhe riprodhues!<\/p>\n<p>Ne, t\u00eb rinjt\u00eb, k\u00ebrkojm\u00eb q\u00eb kontracepsioni oral t\u00eb futet n\u00eb list\u00ebn pozitive dhe t\u00eb ket\u00eb qasje deri te prezervativ\u00ebt pa pages\u00eb!<\/p>\n<p>Ne, t\u00eb rinjt\u00eb, k\u00ebrkojm\u00eb edukim seksual gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs n\u00eb shkolla!<\/p>\n<p>Ne, t\u00eb rinjt\u00eb, k\u00ebrkojm\u00eb qendra rinore miq\u00ebsore p\u00ebr sh\u00ebndet seksual dhe riprodhues!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>HERA t\u00eb rinjt\u00eb<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00cb RINJT\u00cb K\u00cbRKOJN\u00cb QASJE DERI TE KONTRACEPSIONI DHE SH\u00cbRBIMET P\u00cbR SH\u00cbNDET SEKSUAL DHE RIPRODHUES \u201cBot\u00eb ku t\u00eb gjitha grat\u00eb, meshkujt dhe t\u00eb rinjt\u00eb kan\u00eb qasje [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2540,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[207,429,546,547,49,401,294],"class_list":["post-5128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-prava","tag-seksualno-i-reproduktivno-zdravje-i-prava","tag-546","tag-547","tag-49","tag-401","tag-294"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9303,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5128\/revisions\/9303"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}