{"id":4830,"date":"2016-12-05T13:56:57","date_gmt":"2016-12-05T12:56:57","guid":{"rendered":"http:\/\/hera.org.mk\/?p=4830"},"modified":"2016-12-26T11:52:55","modified_gmt":"2016-12-26T10:52:55","slug":"romsko-zdravje-celi-za-odrzliv-razvoj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/romsko-zdravje-celi-za-odrzliv-razvoj\/","title":{"rendered":"P\u00ebrmir\u00ebsimi i statusit t\u00eb popullat\u00ebs rome p\u00ebrmes realizimit t\u00eb q\u00ebllimeve globale p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm"},"content":{"rendered":"<p>M\u00eb 05.12.2016, bashk\u00eb me UNFPA dhe UNICEF u mbajt takim pune mes bart\u00ebsve t\u00eb vendimeve dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve tjer\u00eb t\u00eb institucioneve shtet\u00ebrore, p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe nga vendi, ekspert\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetit t\u00eb rom\u00ebve, si dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues nga bashk\u00ebsia rome, ku u diskutuan m\u00ebnyrat dhe mekanizmat p\u00ebrmes t\u00eb cilave mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet statusi sh\u00ebndet\u00ebsor i rom\u00ebve.<\/p>\n<p>Q\u00ebllimet p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb cilave iu kushtua v\u00ebmendje e ve\u00e7ant\u00eb ishin: #3-sh\u00ebndeti dhe mir\u00ebqenia, #5-barazia gjinore, #10-pabarazia e zvog\u00ebluar\u00a0dhe #16-paqja dhe drejt\u00ebsia, institucione t\u00eb fuqishme.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebtij viti filluam implementimin e q\u00ebllimeve globale p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara. Agjenda e re p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm obligohet n\u00eb rritjen e mund\u00ebsive t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve p\u00ebrmes balancimit t\u00eb faktor\u00ebve social, ekonomik dhe faktor\u00ebve t\u00eb ambientit jet\u00ebsor. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se zhvillimi i vendeve n\u00eb bot\u00eb, e me k\u00ebt\u00eb edhe p\u00ebrmir\u00ebsimi i kushteve p\u00ebr jet\u00eb, nuk mund t\u00eb ndodhin pa realizimin e nj\u00ebkohsh\u00ebm e t\u00eb gjith\u00eb q\u00ebllimeve. Q\u00ebllimet p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm jan\u00eb nd\u00ebrthurur thell\u00eb mes vete dhe q\u00eb t\u00eb arrihet zhvillimi i q\u00ebndruesh\u00ebm, gjat\u00eb k\u00ebsaj pa u harruar askush, nevojitet q\u00eb shtetet t\u00eb aplikojn\u00eb qasje nder-sektoriale dhe nd\u00ebr-agjencive gjat\u00eb zgjidhjes s\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb caktuara. N\u00eb realizimin e k\u00ebsaj agjende, askush nuk guxon t\u00eb harrohet.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konsekuente me k\u00ebt\u00eb, gjat\u00eb zgjidhjes s\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e statusit sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb rom\u00ebve, nevojitet q\u00eb fokusi t\u00eb vihet mbi ballafaqimin me faktor\u00ebt sociale dhe ekonomik, t\u00eb cil\u00ebt ndikojn\u00eb mbi sh\u00ebndetin e rom\u00ebve dhe nxitin pabarazi n\u00eb shum\u00eb nivele. N\u00eb Maqedoni, si edhe n\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore dhe Lindore, bashk\u00ebsia rome akoma \u00ebsht\u00eb e ekspozuar ndaj trajtimit jo t\u00eb barabart\u00eb, mund\u00ebsive jo t\u00eb barabarta dhe si rezultat i k\u00ebsaj nuk ka qasje t\u00eb barabart\u00eb deri te mbrojtja sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n<p>Si pasoj\u00eb e kushteve jo t\u00eb volitshme sociale-ekonomike t\u00eb jet\u00ebs, mbulimi jo i mjaftuesh\u00ebm me sigurim sh\u00ebndet\u00ebsor, qasja e v\u00ebshtir\u00ebsuar deri te sh\u00ebrbimet p\u00ebr mbrojtje sh\u00ebndet\u00ebsore dhe cil\u00ebsia e tyre, si dhe qasja e v\u00ebshtir\u00ebsuar deri te drejt\u00ebsia, ve\u00e7an\u00ebrisht lidhur me t\u00eb drejtat p\u00ebr mbrojtje sh\u00ebndet\u00ebsore, n\u00eb krahasim me popullat\u00ebn shumic\u00eb, rom\u00ebt n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb, kan\u00eb status t\u00eb pavolitsh\u00ebm sh\u00ebndet\u00ebsor dhe jet\u00ebgjat\u00ebsi m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb plot\u00ebsuese, qasja deri te sh\u00ebrbimet themelore p\u00ebr sh\u00ebndet seksual dhe riprodhues p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb romeve \u00ebsht\u00eb jo adekuat dhe i v\u00ebshtir\u00ebsuar. \u00cbsht\u00eb v\u00ebrtetuar mosekzistimi i ordinancave gjinekologjike n\u00eb mjediset m\u00eb t\u00eb vogla urbane, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb vendbanimet rome. P\u00ebrdorimi i mjeteve dhe metodave p\u00ebr kontracepsion \u00ebsht\u00eb mjaft i ul\u00ebt mes romeve. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb s\u00eb foshnjave t\u00eb porsalindura ose vdekshm\u00ebria e f\u00ebmij\u00ebve deri n\u00eb 1 vjet te romet \u00ebsht\u00eb m\u00eb e lart\u00eb lidhur me popullat\u00ebn e p\u00ebrgjithshme, q\u00eb \u00ebsht\u00eb shkak i qasjes s\u00eb pamjaftueshme t\u00eb gruas rome drejt sh\u00ebrbimeve p\u00ebr mbrojtje antenatale.<\/p>\n<p>Shteti ballafaqohet edhe me faktin q\u00eb statistikat sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb Maqedoni nuk jan\u00eb klasifikuar sipas p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb etnike, nd\u00ebrsa institucionet kompetente sh\u00ebndet\u00ebsore nuk kan\u00eb t\u00eb dh\u00ebna adekuate p\u00ebr statusin sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb romeve. Duke u udh\u00ebhequr nga parimi themelor i Q\u00ebllimeve p\u00ebr zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, gjegj\u00ebsisht \u201caskush t\u00eb mos harrohet\u201d, shtetet duhet t\u00eb p\u00ebrpiqen drejt p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb sistemit p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb ndara statistikore p\u00ebr status speciale dhe sh\u00ebndet\u00ebsor, mes t\u00eb cilave edhe p\u00ebrb\u00ebrja etnike. P\u00ebr momentin t\u00eb dh\u00ebnat e vetme p\u00ebr statusin sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb rom\u00ebve grumbullohen p\u00ebrmes programit p\u00ebr Nd\u00ebrmjet\u00ebsues sh\u00ebndet\u00ebsor rom.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj, p\u00ebrpjekjet e shtetit p\u00ebr mund\u00ebsimin e qasjes m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb rom\u00ebve deri te sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore duhet, s\u00eb pari, t\u00eb orientohen drejt p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb bashk\u00ebpunimit mes institucioneve t\u00eb ndryshme dhe aplikimi i qasjes s\u00eb integruar dhe multi-sektoriale gjat\u00eb krijimit t\u00eb zgjidhjeve afatgjate dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr sigurimin e qasjes s\u00eb barabart\u00eb deri te sh\u00ebrbimet sh\u00ebndet\u00ebsore p\u00ebr rom\u00ebt.<\/p>\n<p><strong>Q\u00ebllimet e takimit:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Prezantimi i rezultateve nga arritjet dhe evaluimi i programit p\u00ebr nd\u00ebrmjet\u00ebsuesit sh\u00ebndet\u00ebsor rom\u00eb<\/li>\n<li>Pasqyra e gjendjes n\u00eb shtet me realizimin e qasjes deri te drejt\u00ebsia te rom\u00ebt<\/li>\n<li>Pasqyra e qasjes deri te mbrojtja sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb rom\u00ebve para dhe gjat\u00eb shtatz\u00ebnis\u00eb<\/li>\n<li>Identifikimi i rekomandimeve p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e statusit sh\u00ebndet\u00ebsor t\u00eb rom\u00ebve dhe mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr bashk\u00ebpunim t\u00eb ardhsh\u00ebm mes institucioneve shtet\u00ebrore dhe sektorit civil<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00eb 05.12.2016, bashk\u00eb me UNFPA dhe UNICEF u mbajt takim pune mes bart\u00ebsve t\u00eb vendimeve dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve tjer\u00eb t\u00eb institucioneve shtet\u00ebrore, p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb organizatave nd\u00ebrkomb\u00ebtare [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4831,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[49,36,262,529],"class_list":["post-4830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-49","tag-36","tag-262","tag-529"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4830\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}