{"id":13705,"date":"2024-09-17T19:02:47","date_gmt":"2024-09-17T18:02:47","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=13705"},"modified":"2024-10-19T08:35:06","modified_gmt":"2024-10-19T07:35:06","slug":"preku-formalno-vrabotuvane-i-prepoznavane-na-ekonomskiot-potenczijal-na-romkite-do-znachaen-ekonomski-rast-i-razvoj-na-drzhavata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/preku-formalno-vrabotuvane-i-prepoznavane-na-ekonomskiot-potenczijal-na-romkite-do-znachaen-ekonomski-rast-i-razvoj-na-drzhavata\/","title":{"rendered":"P\u00ebrmes pun\u00ebsimit formal dhe njohjes s\u00eb potencialit ekonomik t\u00eb romeve, deri te arritje e dukshme ekonomike dhe zhvillim t\u00eb shtetit"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Duhen zgjidhje sistematike, futja e masave afatgjata, pun\u00eb aktive dhe mb\u00ebshtetja n\u00eb terren, me synim rritjen e numrit t\u00eb grave rome t\u00eb pun\u00ebsuara, duke qen\u00eb se shkalla e pun\u00ebsimit formal p\u00ebr to \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm 17% n\u00eb vend, d.m.th. jan\u00eb tre her\u00eb m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Me nj\u00eb shtrirje m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb pun\u00ebsimit formal, m\u00eb shum\u00eb gra rome do t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr zhvillim personal dhe profesional dhe pavar\u00ebsi ekonomike. K\u00ebto ishin pjes\u00eb e konkluzioneve t\u00eb konferenc\u00ebs nacionale t\u00eb mbajtur sot n\u00eb Shkup, me titull \u201cRome e pun\u00ebsuara = Rome e pavarura\u201d, organizuar nga HERA \u2013 Asociacioni p\u00ebr Edukim Sh\u00ebndet\u00ebsor, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cRome t\u00eb pun\u00ebsuara = Rome t\u00eb pavarura\u201d, i mb\u00ebshtetur financiarisht nga fondacioni suedez Kvinna till Kvinna.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb konferenc\u00eb fjal\u00eb p\u00ebrsh\u00ebndet\u00ebse mbajt\u00ebn Mabera Kamberi, udh\u00ebheq\u00ebse e Departamentit p\u00ebr Koordinim dhe P\u00ebrkrahje Teknike t\u00eb Ministres s\u00eb Politik\u00ebs Sociale, Demografis\u00eb dhe Rinis\u00eb, Elizabeta Bozhinoska &#8211; Drejtoresh\u00eb programore e HERA-s, si dhe Vesna Peshova, ushtruese e detyr\u00ebs, z\u00ebvend\u00ebsdrejtoresh\u00eb n\u00eb Agjencin\u00eb p\u00ebr Pun\u00ebsim t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Zonja Kamberi theksoi: \u201cP\u00ebr respektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut t\u00eb rom\u00ebve, dinjitetin e tyre, nevoj\u00ebn p\u00ebr promovimin, respektimin dhe praktik\u00ebn e tyre p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe e kan\u00eb ata q\u00eb marrin vendime, q\u00eb krijojn\u00eb opinionin publik, por edhe sektori joqeveritar si partner n\u00eb praktik\u00ebn e tyre. Konferenca e sotme Komb\u00ebtare \u201cGruaja rome e pun\u00ebsuar = Gruaja e pavarur rome\u201d kushtuar gruas rome, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr ne t\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku, si institucione, bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb dhe partner\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, si dhe organizata joqeveritare, p\u00ebr t\u00eb diskutuar k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje shum\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse. Besoj se do t\u00eb mund t&#8217;u p\u00ebrgjigjemi sinqerisht shum\u00eb pyetjeve, por edhe t\u00eb p\u00ebrcaktojm\u00eb bashk\u00ebrisht drejtimin e p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb statusit t\u00eb grave rome kudo\u201d.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Znj. Peshova theksoi se \u201cnj\u00eb nga grupet e synuara drejt t\u00eb cilit jan\u00eb drejtuar aktivitetet e Agjencis\u00eb s\u00eb Pun\u00ebsimit p\u00ebr t\u00eb forcuar kapacitetet e t\u00eb papun\u00ebve dhe pun\u00ebsimin e tyre jan\u00eb rom\u00ebt e papun\u00ebsuar, t\u00eb cil\u00ebt marrin pjes\u00eb me 10% n\u00eb numrin total t\u00eb t\u00eb papun\u00ebve t\u00eb regjistruar. Plani operacional p\u00ebr vitin 2024 p\u00ebrcakton programe, masa dhe sh\u00ebrbime pun\u00ebsimi q\u00eb krijojn\u00eb vende t\u00eb reja pune dhe rrisin pun\u00ebsueshm\u00ebrin\u00eb e personave t\u00eb papun\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb kategorive t\u00eb cenueshme t\u00eb t\u00eb papun\u00ebsuarve.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ajo shtoi se t\u00eb gjith\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit dhe t\u00eb papun\u00ebsuarit kan\u00eb qasje n\u00eb programet, masat dhe sh\u00ebrbimet p\u00ebr pun\u00ebsim, me q\u00ebllim q\u00eb mbulimi i rom\u00ebve t\u00eb jet\u00eb s\u00eb paku 5% e numrit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsve.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Drejtoresha programore\u00a0 e HERA-s, Elizabeta Bozhinoska, theksoi: \u201cEkziston nj\u00eb stereotip i kahersh\u00ebm dhe i d\u00ebmsh\u00ebm se rom\u00ebt, p\u00ebrfshir\u00eb edhe grat\u00eb, nuk jan\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb punojn\u00eb. Ky perceptim jo vet\u00ebm q\u00eb dehumanizon komunitetin, por gjithashtu injoron barrierat reale me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grat\u00eb rome, si diskriminimi, mungesa e aksesit n\u00eb arsim dhe p\u00ebrjashtimi nga rrjetet formale t\u00eb pun\u00ebsimit. Megjithat\u00eb, provat sugjerojn\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn: grat\u00eb rome, si shum\u00eb t\u00eb tjera, duan t\u00eb punojn\u00eb dhe t\u00eb kontribuojn\u00eb p\u00ebr familjet dhe shoq\u00ebrin\u00eb e tyre. Pun\u00ebsimi \u00ebsht\u00eb prioriteti i tyre kryesor. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse ne duhet t\u00eb punojm\u00eb s\u00eb bashku p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb grat\u00eb rome do t\u00eb njihen si potencial ekonomik, si\u00e7 jan\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, dhe atyre do t&#8217;u jepet mund\u00ebsia t\u00eb kontribuojn\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb t\u00eb ardhmen e Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Pjes\u00ebmarr\u00ebsit diskutuan p\u00ebr aksesin e grave rome n\u00eb tregun e pun\u00ebs n\u00eb Republik\u00ebn e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, pengesat me t\u00eb cilat p\u00ebrballen dhe hapat q\u00eb duhet t\u00eb nd\u00ebrmerren p\u00ebr pjes\u00ebmarrje m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb tyre, e cila do t\u00eb mund\u00ebsoj\u00eb pavar\u00ebsi m\u00eb t\u00eb madhe ekonomike t\u00eb grave rome n\u00eb shoq\u00ebri. Krahas sukseseve t\u00eb arritura u prezantua edhe puna e personave q\u00eb ishin pika kontakti n\u00eb terren n\u00eb kat\u00ebr qytete t\u00eb vendit dhe q\u00eb i shoq\u00ebronin grat\u00eb rome t\u00eb papuna n\u00eb APRMV, me q\u00ebllim t\u00eb ndihm\u00ebs dhe mb\u00ebshtetjes n\u00eb procesin e regjistrimit si pun\u00ebk\u00ebrkuese aktive, duke iu bashkuar masave t\u00eb pun\u00ebsimit t\u00eb ofruara nga APRMV, si dhe tejkalimi i sfidave me t\u00eb cilat p\u00ebrballen grat\u00eb rome n\u00eb drejtim t\u00eb pun\u00ebsimit. Gjithashtu, u prezantuan rekomandimet p\u00ebr zgjidhje sistematike, si dhe sfidat n\u00eb shfryt\u00ebzimin e masave nga POK p\u00ebr pun\u00ebsim dhe krijimin e rekomandimeve p\u00ebr avancimin e tij p\u00ebr vitin 2025.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebr fol\u00ebsit n\u00eb k\u00ebt\u00eb ngjarje ishin Sabina Asanova dhe Sibela Umerovska, nga t\u00eb cilat Sabina punoi n\u00eb terren me HERA-n si person kontaktues dhe Sibela e prezantoi rrug\u00ebn e saj t\u00eb karrier\u00ebs si nj\u00eb tregim i suksessh\u00ebm i arsimimit t\u00eb fituar dhe pun\u00ebsimit formal si pjes\u00eb e komunitetit rom. Krahas k\u00ebsaj, fjal\u00ebn e mor\u00ebn Dujgu Demirova dhe Ramize Jusinova, rome t\u00eb pun\u00ebsuara me mb\u00ebshtetjen e njer\u00ebzve nga terreni. Mor\u00ebn pjes\u00eb edhe ekspert\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Politik\u00ebs Sociale, Demografis\u00eb dhe Rinis\u00eb, si dhe p\u00ebrfaq\u00ebsues nga sektori i shoq\u00ebris\u00eb civile q\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr fuqizimin ekonomik t\u00eb rom\u00ebve.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Duhen zgjidhje sistematike, futja e masave afatgjata, pun\u00eb aktive dhe mb\u00ebshtetja n\u00eb terren, me synim rritjen e numrit t\u00eb grave rome t\u00eb pun\u00ebsuara, duke qen\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13706,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[696,111,415],"class_list":["post-13705","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-696","tag-111","tag-415"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13705","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13705"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13705\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13775,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13705\/revisions\/13775"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13706"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13705"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13705"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13705"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}