{"id":12803,"date":"2023-05-17T10:16:53","date_gmt":"2023-05-17T09:16:53","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=12803"},"modified":"2024-02-13T11:52:17","modified_gmt":"2024-02-13T10:52:17","slug":"soopshtenie-farmacevtite-vazhna-alka-vo-pristapot-do-kontracepcija","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/soopshtenie-farmacevtite-vazhna-alka-vo-pristapot-do-kontracepcija\/","title":{"rendered":"Kumtes\u00eb: Farmacist\u00ebt \u2013 nj\u00eb hallk\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb aksesin e t\u00eb rinjve n\u00eb informacion dhe sh\u00ebrbimet kontraceptive"},"content":{"rendered":"<p><em>17 maj 2023 \u2013\u00a0<\/em>Edhe pse ka nj\u00eb rritje t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb kontracepsionit n\u00eb vend, nga 9.8% n\u00eb 2005 n\u00eb 14% n\u00eb 2020, megjithat\u00eb 10% prej tyre jan\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb prezervativit. Kontraceptiv\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, si pilula dhe spiralja, nuk p\u00ebrdoren ende. \u00cbsht\u00eb shqet\u00ebsuese se mbi 35% e t\u00eb rinjve ende mb\u00ebshteten te nd\u00ebrprerja e marr\u00ebdh\u00ebnies seksuale si nj\u00eb metod\u00eb tradicionale p\u00ebr t\u00eb parandaluar shtatz\u00ebnin\u00eb e paplanifikuar. Nga ana tjet\u00ebr, farmacist\u00ebt jan\u00eb zakonisht pun\u00ebtor\u00ebt e par\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb nga t\u00eb cil\u00ebt t\u00eb rinjt\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb informacion dhe sh\u00ebrbime p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb kushte krize. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse HERA ofroi nj\u00eb platform\u00eb p\u00ebr dialog mes t\u00eb rinjve dhe farmacist\u00ebve n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb konferenc\u00ebs komb\u00ebtare \u201cT\u00eb rinjt\u00eb dhe farmacist\u00ebt \u2013 S\u00eb bashku p\u00ebr kontracepsion t\u00eb aksesuesh\u00ebm!\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-12804 size-full\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover.png\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1006\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover.png 1920w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover-300x157.png 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover-1024x537.png 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover-768x402.png 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Konferenczija-FB-Event-Cover-1536x805.png 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u201cNe kemi probleme sistematike, por nuk kemi zgjidhje sistemike! \u00cbsht\u00eb l\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn dhe vullnetin e mir\u00eb t\u00eb individ\u00ebve dhe disa organizatave q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb parandalimin dhe edukimin e popullat\u00ebs dhe gjat\u00eb pandemis\u00eb Covid-19 u theksuan edhe m\u00eb shum\u00eb problemet q\u00eb kemi pasur koh\u00ebt e fundit. Ka t\u00eb rinj q\u00eb financiarisht nuk mund t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb kontraceptiv\u00ebt, k\u00ebshtu q\u00eb e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t&#8217;u mbrojtur nga shtatz\u00ebnia e paplanifikuar dhe infeksionet seksualisht t\u00eb transmetueshme \u00ebsht\u00eb t\u00eb mb\u00ebshteten n\u00eb sektorin joqeveritar, i cili i siguron k\u00ebto mjete n\u00eb terren\u201d, tha Marija Gjorgjievska, vullnetare n\u00eb HERA.<\/p>\n<p>Nga ana tjet\u00ebr, vullnetarja Martina Pavllovi\u00e7 e theksoi domosdoshm\u00ebrin\u00eb e futjes s\u00eb edukimit gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs seksual: \u201cVitet e fundit jemi p\u00ebrballur me epidemi t\u00eb disa infeksioneve seksualisht t\u00eb transmetueshme q\u00eb mendonim se nuk ekzistonin m\u00eb. Vet\u00ebm t\u00eb rinjt\u00eb e vet\u00ebdijsh\u00ebm dhe t\u00eb arsimuar do t\u00eb din\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb, cilat jan\u00eb t\u00eb drejtat e tyre dhe si t&#8217;i pretendojn\u00eb dhe t\u2019i g\u00ebzojn\u00eb ato.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u00c7mimi i lart\u00eb n\u00eb treg, papun\u00ebsia dhe mosnd\u00ebrgjegj\u00ebsimi i t\u00eb rinjve p\u00ebr llojin dhe m\u00ebnyr\u00ebn e p\u00ebrdorimit t\u00eb kontraceptiv\u00ebve jan\u00eb barrierat m\u00eb t\u00eb zakonshme me t\u00eb cilat p\u00ebrballen t\u00eb rinjt\u00eb. K\u00ebshilla m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb u japin farmacist\u00ebt \u00ebsht\u00eb t\u00eb konsultohen me gjinekologun e familjes\u201d, tha Vesna Stavrova, kryetare e Od\u00ebs Farmaceutike. Sipas saj, \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb farmacist\u00ebt n\u00eb programet e saj parandaluese sepse ata jan\u00eb \u201cpun\u00ebtor\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb m\u00eb t\u00eb aksesuesh\u00ebm, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se do t\u00eb p\u00ebrfitonin jo vet\u00ebm qytetar\u00ebt, por edhe vet\u00eb sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor\u201d.<\/p>\n<p>Gjinekologia Tatjana Gurzhanova b\u00ebn me dije se n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb ekziston \u201chormonofobia\u201d dhe informimi i pamjaftuesh\u00ebm e p\u00ebr rrjedhoj\u00eb edhe niveli i ul\u00ebt i p\u00ebrdorimit t\u00eb kontraceptiv\u00ebve. Kontracepsioni hormonal, tha ajo, ekziston q\u00eb nga viti 1960 dhe deri m\u00eb tani jan\u00eb zhvilluar preparate plot\u00ebsisht t\u00eb sigurta, efektet negative t\u00eb t\u00eb cilave jan\u00eb reduktuar n\u00eb minimum. \u201cT\u00eb rinjt\u00eb preferojn\u00eb t\u00eb vizitojn\u00eb farmacin\u00eb sesa mjekun e familjes apo gjinekologun, prandaj edhe edukimi \u00ebsht\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr farmacist\u00ebt. P\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb rekomandimet e duhura, farmacisti duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb pyetjet e duhura. Shtatz\u00ebnia e paplanifikuar ka shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr efekte negative sh\u00ebndet\u00ebsore sesa kontracepsioni \u2013 si social ashtu edhe psikologjik \u2013 q\u00eb nuk jan\u00eb jet\u00ebshkurt\u00ebr dhe jo t\u00eb kthyesh\u00ebm. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, rekomandohet gjithmon\u00eb q\u00eb farmacist\u00ebt t\u00eb k\u00ebshillojn\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorin kontracepsionin barrier\u00eb p\u00ebr t\u00eb parandaluar infeksionet\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-12805 size-full\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1707\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-scaled.jpg 2560w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-300x200.jpg 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-768x512.jpg 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/0M9A4297-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Irina Lu\u00e7eska nga Fondi p\u00ebr Sigurim Sh\u00ebndet\u00ebsor deklaroi se lista pozitive e barnave nuk \u00ebsht\u00eb zgjeruar p\u00ebr 13 vjet dhe se n\u00eb t\u00eb nuk ka asnj\u00eb mjet kontraceptiv. \u201cP\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Maqedonia kritikohet nga agjencit\u00eb globale t\u00eb zhvillimit, ndoshta me t\u00eb drejt\u00eb. Por nga muaji mars e n\u00eb vazhdim, pasi t\u00eb jet\u00eb miratuar Rregullorja e re, \u00e7do prodhues mund t\u00eb aplikoj\u00eb n\u00eb Ministrin\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb filloj\u00eb procedur\u00ebn p\u00ebr vendosjen e kontraceptivit n\u00eb List\u00ebn pozitive. N\u00ebse farmacist\u00ebt jan\u00eb pjes\u00eb e sistemit t\u00eb k\u00ebshillimit dhe informacionit p\u00ebr p\u00ebrdorimin e kontracepsionit, situata n\u00eb vend sigurisht q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet\u201d.<\/p>\n<p>Biljana Bozhinovska, farmaciste dhe pronare e farmacis\u00eb \u201cDna Annie Farm\u201d, theksoi se farmacit\u00eb jan\u00eb hallk\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb p\u00ebrcjelljen e informacionit t\u00eb sakt\u00eb tek t\u00eb rinjt\u00eb, por edhe tek prind\u00ebrit e tyre. \u201cDuke p\u00ebrdorur politik\u00ebn e reklamave, farmacit\u00eb mund t\u00eb kontribuojn\u00eb n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr stigm\u00ebs dhe paragjykimeve p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues. Nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb vet\u00eb farmacin\u00eb, \u00e7do farmacist duhet t\u00eb tregoj\u00eb empati ndaj t\u00eb riut dhe t\u00eb dij\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb pyetjet e duhura n\u00eb lidhje me kontracepsionin\u201d.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb legjislacionin ton\u00eb nuk ka kufizime p\u00ebr p\u00ebrdorimin e kontracepsionit p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 p\u00eblqimit t\u00eb prindit kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb miturit dhe personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara\u201d, n\u00ebnvizoi Sanja Sazdova, k\u00ebshilltare shtet\u00ebrore n\u00eb Ministrin\u00eb e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb. \u201cNe presim miratimin e Strategjis\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, pas s\u00eb cil\u00ebs do t\u00eb p\u00ebrgatisim nj\u00eb plan veprimi q\u00eb do t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb aktivitete p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues t\u00eb t\u00eb rinjve, duke p\u00ebrfshir\u00eb aksesin n\u00eb kontracepsionin modern. S\u00eb bashku mund t\u00eb punojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur q\u00ebllimin dhe p\u00ebr t\u00eb futur nj\u00eb kontraceptiv n\u00eb List\u00ebn pozitive t\u00eb barnave\u201d.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>17 maj 2023 \u2013\u00a0Edhe pse ka nj\u00eb rritje t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb kontracepsionit n\u00eb vend, nga 9.8% n\u00eb 2005 n\u00eb 14% n\u00eb 2020, megjithat\u00eb 10% prej [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12805,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[1754,1213,1753],"class_list":["post-12803","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-dostapna-kontraczepczija","tag-naczionalna-konferenczija","tag-farmaczevtite-i-mladite"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12803"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12803\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13419,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12803\/revisions\/13419"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12803"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}