{"id":12728,"date":"2023-03-24T10:26:50","date_gmt":"2023-03-24T09:26:50","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=12728"},"modified":"2023-04-05T15:18:42","modified_gmt":"2023-04-05T14:18:42","slug":"samotestiranjeto-za-hiv-funkcionira","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/samotestiranjeto-za-hiv-funkcionira\/","title":{"rendered":"Kumtes\u00eb: Vet\u00eb-testimi p\u00ebr HIV funksionon edhe tek ne"},"content":{"rendered":"<p><em>Gjetjet nga pilot studimi tregojn\u00eb se me k\u00ebt\u00eb qasje mund t\u00eb arrijm\u00eb m\u00eb me sukses objektivat p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund epidemis\u00eb s\u00eb HIV-it.<\/em><\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb jav\u00eb, n\u00eb Shkup, HERA \u2013 Asociacioni p\u00ebr Edukim dhe Hulumtim Sh\u00ebndet\u00ebsor e organizoi eventin publik <strong>\u201cVet\u00eb-testimi p\u00ebr HIV n\u00eb Maqedoni: mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e diagnoz\u00ebs dhe arritjen e q\u00ebllimeve globale p\u00ebr p\u00ebrfundimin e epidemis\u00eb s\u00eb HIV-it\u201d<\/strong> ku u prezantuan <a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Samotestiranje-za-HIV_Dokument-za-javni-politiki.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">gjetjet nga vler\u00ebsimi i pilot-programit<\/a> p\u00ebr vet\u00eb-testim t\u00eb HIV p\u00ebrmes internetit, t\u00eb cilat HERA i finalizoi vitin e kaluar. N\u00eb mesin e pjes\u00ebmarr\u00ebsve ishin p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb Komisionit Komb\u00ebtar t\u00eb HIV-it, Ministris\u00eb s\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, Fondit p\u00ebr Sigurim Sh\u00ebndet\u00ebsor, Grupit parlamentar nd\u00ebrpartiak p\u00ebr HIV dhe sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues dhe organizatat p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile.<\/p>\n<p>Duke p\u00ebrdorur modelin e ofrimit t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb vet\u00eb-testimit t\u00eb HIV p\u00ebrmes internetit, pilot programi tregoi se kjo qasje \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e pranueshme p\u00ebr p\u00ebrdoruesit e grupit t\u00eb synuar, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb gjithashtu t\u00eb k\u00ebnaqur nga vet\u00eb sh\u00ebrbimin. Gjithashtu, pilot programi rezultoi shum\u00eb i suksessh\u00ebm n\u00eb identifikimin e personave t\u00eb padiagnostikuar me HIV: nga vet\u00eb-testet e kryera p\u00ebr HIV-in, 1,68% ishin raste t\u00eb reja me HIV krahasuar me 0,02% t\u00eb zbuluar n\u00eb qendrat p\u00ebr sh\u00ebndet publik n\u00eb vitin 2021.<\/p>\n<p>N\u00eb vet\u00eb-testimin e HIV-it, personi vet\u00eb e merr mostr\u00ebn nga p\u00ebshtyma ose gjaku i tij dhe m\u00eb pas b\u00ebn testin e HIV-it dhe e interpreton rezultatin, zakonisht n\u00eb nj\u00eb mjedis privat. Kompletet e vet\u00eb-testimit t\u00eb HIV jan\u00eb t\u00eb ngjashme me testet e shpejta diagnostikuese p\u00ebr Covid-19. Me to thjesht\u00ebsohet testimi p\u00ebr HIV sepse mund t\u00eb kryhet n\u00eb sht\u00ebpi, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb diskrete, duke shmangur kontaktin fizik me ofruesit e sh\u00ebrbimeve t\u00eb testimit t\u00eb HIV-it, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti n\u00eb objektet sh\u00ebndet\u00ebsore apo n\u00eb sh\u00ebrbimet e organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile. Me dor\u00ebzimin e kompletit, opsioni i vet\u00eb-testimit b\u00ebhet i disponuesh\u00ebm n\u00eb \u00e7do vend n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, gj\u00eb q\u00eb hap mund\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb ndjesh\u00ebm t\u00eb diagnostikimit t\u00eb infeksionit HIV. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja kryesore pse n\u00eb vitin 2019 Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb rekomandoi fuqimisht q\u00eb t\u00eb ofrohet vet\u00eb-testimi i HIV-it si nj\u00eb qasje shtes\u00eb ndaj sh\u00ebrbimeve t\u00eb testimit p\u00ebr HIV.<\/p>\n<p>Duke pasur parasysh suksesin e pilot programit, sh\u00ebrbimet p\u00ebr vet\u00eb-testim p\u00ebr HIV-in p\u00ebrmes internetit duhet t\u00eb ken\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi dhe t\u00eb financohen p\u00ebrmes programit komb\u00ebtar p\u00ebr HIV. Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb duhet t\u00eb miratoj\u00eb udh\u00ebzime komb\u00ebtare p\u00ebr testimin e HIV-it, t\u00eb siguroj\u00eb ofrimin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb testeve t\u00eb shpejta t\u00eb HIV-it, duke p\u00ebrfshir\u00eb vet\u00eb-testet, dhe t\u00eb marr\u00eb masa p\u00ebr t\u00eb inkurajuar dhe mund\u00ebsuar q\u00eb vet\u00eb-testimi i HIV t\u00eb b\u00ebhet i disponuesh\u00ebm p\u00ebr blerje private n\u00eb farmaci. Gjithashtu duhet t\u00eb forcoj\u00eb mb\u00ebshtetjen dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb mekanizmat p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile n\u00eb sistemin e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor.<\/p>\n<p>Sipas Qendr\u00ebs Evropiane p\u00ebr Parandalimin dhe Kontrollin e S\u00ebmundjeve, n\u00eb vitin 2021 jan\u00eb diagnostikuar vet\u00ebm 70% e numrit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb vler\u00ebsuar t\u00eb personave t\u00eb infektuar me HIV n\u00eb Maqedoni. Nga ana tjet\u00ebr, synimi global deri n\u00eb vitin 2025 \u00ebsht\u00eb q\u00eb 95% e njer\u00ebzve q\u00eb jetojn\u00eb me HIV t\u00eb diagnostikohen, 95% e atyre q\u00eb diagnostikohen t\u00eb vendosen n\u00eb terapi dhe p\u00ebr 95% t\u00eb tyre t\u00eb arrijn\u00eb dhe ruajn\u00eb shtypjen e plot\u00eb t\u00eb virusit HIV n\u00eb gjak. Vendi yn\u00eb \u00ebsht\u00eb angazhuar t\u00eb rris\u00eb mb\u00ebshtetjen financiare p\u00ebr k\u00ebto masa p\u00ebr t\u00eb arritur objektivat globale p\u00ebr reduktimin e epidemis\u00eb s\u00eb HIV-it dhe p\u00ebrfundimin e saj deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>Programi i vet\u00eb-testimit t\u00eb HIV-it u zbatua me mb\u00ebshtetjen e Aleanc\u00ebs p\u00ebr Sh\u00ebndet Publik t\u00eb Ukrain\u00ebs dhe Federat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Planifikim t\u00eb Familjes. Pilot programi i vet\u00eb-testimit t\u00eb HIV p\u00ebrmes internetit u zhvillua nga tetori 2021 deri n\u00eb korrik 2022. Bazuar n\u00eb vler\u00ebsimin e tij, modeli u zgjerua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb sh\u00ebrbimi i vet\u00eb-testimit t\u00eb HIV-it, p\u00ebrve\u00e7se online, tashm\u00eb ofrohet edhe p\u00ebrmes shoqatave t\u00eb komunitetit t\u00eb prekur nga HIV.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjetjet nga pilot studimi tregojn\u00eb se me k\u00ebt\u00eb qasje mund t\u00eb arrijm\u00eb m\u00eb me sukses objektivat p\u00ebr t&#8217;i dh\u00ebn\u00eb fund epidemis\u00eb s\u00eb HIV-it. K\u00ebt\u00eb jav\u00eb, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12731,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[1725,1520,1208,74],"class_list":["post-12728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-pilot","tag-evaluaczija","tag-samotestirane","tag-74"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12728"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12757,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12728\/revisions\/12757"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}