{"id":12147,"date":"2022-09-26T11:08:14","date_gmt":"2022-09-26T10:08:14","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=12147"},"modified":"2022-09-28T11:44:36","modified_gmt":"2022-09-28T10:44:36","slug":"graganite-najchesto-imaat-nezashtiteni-seksualni-odnosi-a-na-pozitivnata-lista-na-lekovi-i-natamu-nema-nitu-eden-moderen-kontraczeptiv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/graganite-najchesto-imaat-nezashtiteni-seksualni-odnosi-a-na-pozitivnata-lista-na-lekovi-i-natamu-nema-nitu-eden-moderen-kontraczeptiv\/","title":{"rendered":"Qytetar\u00ebt zakonisht kan\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie seksuale t\u00eb pambrojtur dhe ende nuk ka asnj\u00eb kontraceptiv modern n\u00eb list\u00ebn pozitive t\u00eb barnave"},"content":{"rendered":"<p><strong>N\u00eb Maqedoni, vet\u00ebm 14% e grave t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb lidhje ose t\u00eb martuara p\u00ebrdorin kontracepsion q\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar se mbron nga shtatz\u00ebnia e paplanifikuar dhe q\u00eb nga viti 2017 qeveria ka premtuar me k\u00ebmb\u00ebngulje se do t\u00eb zgjeroj\u00eb list\u00ebn pozitive t\u00eb barnave me t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb kontraceptiv modern<\/strong><\/p>\n<p><em>26 shtator 2022<\/em> \u2013 N\u00eb vend, vet\u00ebm 14% e grave t\u00eb mosh\u00ebs 15 deri n\u00eb 49 vje\u00e7, t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb lidhje apo t\u00eb martuara, p\u00ebrdorin kontracepsion modern dhe metoda m\u00eb e p\u00ebrdorur e kontracepsionit \u00ebsht\u00eb metoda e \u201ct\u00ebrheqjes\u201d (ndalimi i seksit t\u00eb pambrojtur para ejakulimit). N\u00eb periudh\u00ebn 2011-2018, p\u00ebrdorimi i kontracepsionit modern n\u00eb vendin ton\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb kontracepsionin oral dhe at\u00eb spirale, \u00ebsht\u00eb n\u00eb r\u00ebnie: n\u00eb vitin 2018, vet\u00ebm 10% e \u00e7ifteve p\u00ebrdor\u00ebn prezervativ mashkullor. K\u00ebto jan\u00eb vet\u00ebm disa nga gjetjet alarmante q\u00eb u prezantuan n\u00eb konferenc\u00ebn e sotme komb\u00ebtare \u201cKontracepsioni n\u00eb list\u00ebn pozitive! Pse nuk jemi ende gati?\u201d, organizuar nga HERA \u2013 Asociacioni p\u00ebr edukim sh\u00ebndet\u00ebsor dhe hulumtim.<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebtij realiteti, i cili k\u00ebrc\u00ebnon drejtp\u00ebrdrejt lirin\u00eb riprodhuese t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve, q\u00ebndron fakti se p\u00ebrkund\u00ebr premtimeve t\u00eb Qeveris\u00eb nga viti 2017, ende nuk ka asnj\u00eb mjet kontraceptiv n\u00eb barr\u00eb t\u00eb Fondit p\u00ebr sigurim sh\u00ebndet\u00ebsor. Edhe pse n\u00eb vitin 2020 u ndryshua Ligji p\u00ebr sigurim sh\u00ebndet\u00ebsor, i cili e leht\u00ebsoi m\u00ebnyr\u00ebn e rishikimit t\u00eb list\u00ebs pozitive t\u00eb barnave, Qeveria e Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut dhe Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb ende nuk kan\u00eb formuar Komisionin p\u00ebrkat\u00ebs apo nuk kan\u00eb miratuar Rregullore p\u00ebr list\u00ebn pozitive. Si pasoj\u00eb e k\u00ebsaj, qytetar\u00ebt n\u00eb Maqedoni paguajn\u00eb 42% t\u00eb kostos totale t\u00eb barnave dhe 100% t\u00eb kostos totale t\u00eb mjeteve kontraceptive moderne t\u00eb disponueshme n\u00eb vend.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-12149 size-full\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1707\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-scaled.jpg 2560w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-300x200.jpg 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-768x512.jpg 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u201cEdhe p\u00ebrkund\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb tilla, buxheti p\u00ebr programet p\u00ebrmes t\u00eb cilave Qeveria ofron kontracepsion oral, spirale apo prezervativ\u00eb, dhe vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb num\u00ebr jasht\u00ebzakonisht t\u00eb kufizuar t\u00eb grave nga kategorit\u00eb e cenueshme sociale dhe p\u00ebr grat\u00eb me abort t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur, \u00ebsht\u00eb n\u00eb r\u00ebnie. Pra, nga 150 gra n\u00eb vitin 2018, n\u00eb vitin 2020 dhe 2021 numri zbret n\u00eb vet\u00ebm 50 gra q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb kontraceptiv\u00eb falas dhe at\u00eb vet\u00ebm p\u00ebrmes objekteve sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb nivelin sekondar dhe terciar\u201d, tha Dragana Karovska \u00c7emerska, menaxhere e programit n\u00eb HERA.<\/p>\n<p>Sipas prof. dr. Ana Daneva Markova, kryetare e Komitetit p\u00ebr m\u00ebm\u00ebsi t\u00eb sigurt, hulumtime t\u00eb shumta t\u00eb kryera n\u00eb nivel global konfirmojn\u00eb se qasja n\u00eb kontracepsionin modern e zvog\u00eblon vdekshm\u00ebrin\u00eb e n\u00ebnave me 25% dhe vdekshm\u00ebrin\u00eb e t\u00eb porsalindurve p\u00ebr 20%. \u201cDisa metoda t\u00eb kontracepsionit e reduktojn\u00eb incidenc\u00ebn e HIV-it dhe infeksioneve seksualisht t\u00eb transmetueshme, nd\u00ebrsa nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi dhe p\u00ebrdorimi i duhur i kontracepsionit parandalon shtatz\u00ebnit\u00eb e paplanifikuara,\u201d shtoi ajo.<\/p>\n<p>Mr. Irina Lu\u00e7eska theksoi se Indeksi p\u00ebr Maqedonin\u00eb, me t\u00eb cilin shprehet nevoja p\u00ebr planifikim familjar, e k\u00ebnaqur me metodat bashk\u00ebkohore n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Indeksit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm komb\u00ebtar \u201cIndeksi i mbulimit universal sh\u00ebndet\u00ebsor\u201d, \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar me 25, ku n\u00eb suaza\u00a0 bot\u00ebrore indeks m\u00eb t\u00eb keq kan\u00eb vet\u00ebm Shqip\u00ebria, Sudani i Jugut, Somalia dhe \u00c7adi. K\u00ebt\u00eb fakt shkat\u00ebrrues e ilustrojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e Institutit p\u00ebr n\u00ebna dhe f\u00ebmij\u00eb n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e sh\u00ebndetit \u2013 Shkup, sipas t\u00eb cilit n\u00eb vitin 2020 numri i k\u00ebshillave p\u00ebr planifikim familjar n\u00eb kujdesin primar sh\u00ebndet\u00ebsor \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjysmuar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-12154 size-full\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1707\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-scaled.jpg 2560w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-300x200.jpg 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-768x512.jpg 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/3-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u201cAnaliza e perceptimeve t\u00eb deputet\u00ebve relevant p\u00ebr disponueshm\u00ebrin\u00eb dhe p\u00ebrdorimin e kontraceptiv\u00ebve modern tregoi se vendimmarr\u00ebsit pajtohen se duhet t\u00eb ket\u00eb k\u00ebshillim p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues, p\u00ebrfshir\u00eb kontraceptiv\u00ebt\u201d, tha dr. Maria Risteska, drejtore ekzekutive e QHKP\u2013 Qendra p\u00ebr hulumtim dhe krijimin e politikave dhe autore e analiz\u00ebs \u201cVendimmarr\u00ebsit bien dakord q\u00eb prezervativ\u00ebt duhet t\u00eb jen\u00eb falas dhe t\u00eb disponuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb institucionet sh\u00ebndet\u00ebsore, dhe pilulat kontraceptive t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb list\u00ebn pozitive t\u00eb barnave\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-12152 size-full\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1707\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-scaled.jpg 2560w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-768x512.jpg 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/1664184033461-1-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Edhe pse shteti u angazhua p\u00ebr futjen e kontraceptiv\u00ebve modern\u00eb n\u00eb list\u00ebn pozitive n\u00eb vitin 2010 me Strategjin\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues 2010-2020, me keqardhje v\u00ebrejm\u00eb se 12 vjet m\u00eb von\u00eb asnj\u00eb qeveri nuk ka arritur t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb aksesin n\u00eb kontracepsion. Prandaj, qeveria jon\u00eb dhe t\u00eb gjitha institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse duhet q\u00eb sa m\u00eb shpejt t\u00eb jet\u00eb e mundur t&#8217;i afrohen realizimit t\u00eb premtimeve t\u00eb shumta q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb si n\u00ebnshkruese t\u00eb dokumenteve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, por edhe detyrave q\u00eb i kan\u00eb v\u00ebn\u00eb vetes n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb strategjive komb\u00ebtare. Kjo n\u00ebnkupton fillimin e procesit t\u00eb rishikimit t\u00eb List\u00ebs pozitive t\u00eb barnave me q\u00ebllim zgjerimin e saj me t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb kontraceptiv modern, i cili do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsonte mbulimin universal t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr qytetar\u00ebt m\u00eb t\u00eb cenuesh\u00ebm q\u00eb nuk kan\u00eb qasje n\u00eb sh\u00ebrbimet e planifikimit familjar.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb Maqedoni, vet\u00ebm 14% e grave t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb lidhje ose t\u00eb martuara p\u00ebrdorin kontracepsion q\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar se mbron nga shtatz\u00ebnia e paplanifikuar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12151,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[1635,1636,1060,378],"class_list":["post-12147","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-kontraczeptiv","tag-pozitivna-lista-na-lekovi","tag-reproduktivna-sloboda","tag-378"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12147","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12147"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12147\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12172,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12147\/revisions\/12172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12147"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12147"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12147"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}