{"id":12098,"date":"2022-09-15T12:11:21","date_gmt":"2022-09-15T11:11:21","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=12098"},"modified":"2022-09-17T09:49:41","modified_gmt":"2022-09-17T08:49:41","slug":"strucnite-zdruzenija-baraat-sso-vo-uchilishtata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/strucnite-zdruzenija-baraat-sso-vo-uchilishtata\/","title":{"rendered":"Mjek\u00ebt, pun\u00ebtor\u00ebt social, avokat\u00ebt, psikolog\u00ebt dhe edukator\u00ebt dhe rehabilituesit special\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb futjen e edukimit gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs seksual n\u00eb shkolla"},"content":{"rendered":"

Shoqatat profesionale dhe organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile e n\u00ebnshkruan Deklarat\u00ebn <\/em>\u201cMe edukim seksual n\u00eb shkolla p\u00ebr nj\u00eb rini m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe m\u00eb t\u00eb sigurt\u201d <\/em>me t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkojn\u00eb nga autoritetet q\u00eb edukimi seksual t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e programit m\u00ebsimor \u2013 p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e rinjve<\/em><\/p>\n

15 shtator, Shkup<\/em> – K\u00ebrkohet nj\u00ebz\u00ebri nga Qeveria e Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut dhe Ministria e Arsimit dhe Shkenc\u00ebs q\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb qasje sistematike n\u00eb informacione t\u00eb bazuara shkenc\u00ebrisht p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb rinjve n\u00eb vend, shoqatat dhe organizatat p\u00ebrkat\u00ebse profesionale e n\u00ebnshkruan Deklarat\u00ebn \u201cMe edukim seksual n\u00eb shkolla p\u00ebr nj\u00eb rini m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe m\u00eb \u00eb sigurt\u201d<\/a> e cila u prezantua sot n\u00eb konferenc\u00ebn komb\u00ebtare me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr t\u00eb organizuar nga HERA \u2013 Asociacioni p\u00ebr edukim sh\u00ebndet\u00ebsor dhe hulumtim.<\/p>\n

Duke pasur parasysh gjendjen shqet\u00ebsuese t\u00eb sh\u00ebndetit dhe mir\u00ebqenies s\u00eb t\u00eb rinjve n\u00eb Maqedoni, e cila konfirmohet nga statistikat vit pas viti, por edhe p\u00ebrvoja e vet\u00eb komunitetit profesional, mb\u00ebshtetja p\u00ebr futjen dhe zbatimin efektiv t\u00eb edukimit seksual si l\u00ebnd\u00eb zgjedhore n\u00eb klas\u00ebn e 9-t\u00eb n\u00eb arsimin fillor, u shpreh\u00ebn Shoqata e pun\u00ebtor\u00ebve social t\u00eb Maqedonis\u00eb, Shoqata e mjek\u00ebve shqiptar\u00eb, Shoqata e mjek\u00ebve t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme – Mjek\u00ebsi familjare, Instituti p\u00ebr martes\u00eb, praktik\u00eb familjare dhe sistematike – Alternativa, Shoqata maqedonase. e gjinekolog\u00ebve dhe obstet\u00ebrve, Shoqat\u00ebs e jurist\u00ebve t\u00eb rinj t\u00eb Maqedonis\u00eb, Shoqata mjek\u00ebsore maqedonase \u2013 SHMM dhe shoqatat profesionale-specialiste pran\u00eb SHMM, Qendra psikologjike Alternative, Sindikata e specialist\u00ebve dhe rehabilituesve t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, Qendra p\u00ebr veprim psiko-social dhe kriza – Malinska, Qendra p\u00ebr mjek\u00ebsi familjare n\u00eb Fakultetin e Mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shkup, si dhe organizata q\u00eb punojn\u00eb me t\u00eb rinjt\u00eb dhe grupet e margjinalizuara HERA, Koalicioni Margjinat, Fronti Subversiv dhe Komiteti i Helsinkit p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u201cT\u00eb gjith\u00eb n\u00ebnshkruesit pajtohen, ashtu si shumica e publikut, se edukimi gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs seksual \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb rinjt\u00eb tan\u00eb t\u00eb zhvillohen n\u00eb individ\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetsh\u00ebm dhe t\u00eb pjekur emocionalisht. Shkenca \u00ebsht\u00eb n\u00eb an\u00ebn e edukimit seksual dhe treguesit social dhe sh\u00ebndet\u00ebsor kan\u00eb qen\u00eb prej koh\u00ebsh alarmues. Edukimi seksual \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e politikave dhe ligjeve t\u00eb shumta, vullneti politik p\u00ebr futjen e tij \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb i qart\u00eb vitet e fundit. Ajo q\u00eb na mungon sot \u00ebsht\u00eb zbatimi, dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja, madje edhe parakusht p\u00ebr zbatimin e suksessh\u00ebm t\u00eb tij, edukimi i vazhduesh\u00ebm i popullat\u00ebs dhe sensibilizimi i komuniteteve lokale dhe prind\u00ebrve p\u00ebr t’i rezistuar dezinformatave, g\u00ebnjeshtrave dhe gjuh\u00ebs s\u00eb urrejtjes lidhur me EGJS \u2013 di\u00e7ka, q\u00eb mund t\u00eb kontribuojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ne\u201d, tha z. Bojan Jovanovski, drejtor ekzekutiv i HERA n\u00eb fjal\u00ebn e tij p\u00ebrsh\u00ebndet\u00ebse para t\u00eb pranishm\u00ebve.<\/p>\n

P\u00ebrfitimet e edukimit seksual u trajtuan nga z. Dirk Jan Kopp, Ambasador i Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Holand\u00ebs dhe z. Igo Bestel, k\u00ebshilltar p\u00ebr bashk\u00ebpunim dhe \u00e7\u00ebshtje kulturore n\u00eb Ambasad\u00ebn e Franc\u00ebs dhe drejtor i Institutit Francez n\u00eb Shkup, n\u00eb vendet e t\u00eb cilit edukimi seksual \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e programeve m\u00ebsimore prej vitesh.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Atyre iu drejtua prof. dr. Katarina Stavriq, koordinatore e Qendr\u00ebs p\u00ebr mjek\u00ebsi familjare n\u00eb Fakultetin e Mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shkup: \u201cSi pun\u00ebtore sh\u00ebndet\u00ebsore, pediatre dhe si profesoresh\u00eb n\u00eb Fakultetin e Mjek\u00ebsis\u00eb e cila e udh\u00ebheq Qendr\u00ebn p\u00ebr mjek\u00ebsi familjare, ne e mb\u00ebshtesim Deklarat\u00ebn p\u00ebr futja e edukimit gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs seksual sepse sh\u00ebndeti n\u00ebnkupton jo vet\u00ebm munges\u00ebn e s\u00ebmundjes, por edhe mir\u00ebqenien e plot\u00eb fizike, mendore dhe sociale. Detyra jon\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm t\u00eb kurojm\u00eb s\u00ebmundjet, por edhe t\u00eb punojm\u00eb n\u00eb parandalimin, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb promovojm\u00eb shprehi t\u00eb sh\u00ebndetshme. Dhe k\u00ebtu arsimi \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsor. N\u00ebse duam nj\u00eb rini m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe m\u00eb t\u00eb sigurt, edukimi sh\u00ebndet\u00ebsor duhet t\u00eb filloj\u00eb q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re\u201d.<\/p>\n

Me n\u00ebnshkrimin e Deklarat\u00ebs, publiku profesional k\u00ebrkoi gjithashtu ngritjen e vazhdueshme t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimit t\u00eb publikut p\u00ebr p\u00ebrfitimet sh\u00ebndet\u00ebsore, emocionale dhe sociale p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt nga m\u00ebsimi i edukimit gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs seksual, \u200b\u200bsi dhe krijimin e programeve dhe mekanizmave t\u00eb posa\u00e7\u00ebm dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs p\u00ebr mbrojtjen nga dhuna dhe diskriminimi ndaj f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb shkollat \u200b\u200bfillore dhe t\u00eb mesme.<\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, prim. dr. Slavica Gajdazis, drejtoresh\u00eb e Institutit p\u00ebr martesa, familje dhe praktik\u00eb sistematike \u2013 Alternativa, tregoi: \u201cP\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e qart\u00eb se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb q\u00eb jan\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e adoleshenc\u00ebs dhe po p\u00ebrjetojn\u00eb ndryshime t\u00eb turbullta n\u00eb t\u00eb gjitha fushat. K\u00ebto jan\u00eb situata q\u00eb, kuptohet, mund t’i shqet\u00ebsojn\u00eb, e ndonj\u00ebher\u00eb edhe t’i trembin. I b\u00ebjn\u00eb pyetje vetes se \u00e7far\u00eb po m\u00eb ndodh mua, b\u00ebhen kureshtar\u00eb dhe hulumtojn\u00eb. N\u00ebse nuk ua japim informacionin, ata do ta gjejn\u00eb aty ku \u00ebsht\u00eb n\u00eb dispozicion, dhe pjesa m\u00eb e madhe do t\u00eb jet\u00eb dezinformim dhe mashtrim, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, n\u00eb fakt, pjesa m\u00eb e madhe e asaj q\u00eb lexojm\u00eb p\u00ebr edukimin seksual. Temat e seksualitetit dhe intimitetit kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb tema t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t’u folur, por ato jan\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e pandashme e t\u00eb gjith\u00ebve ne. N\u00ebse duam q\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb rriten n\u00eb njer\u00ebz t\u00eb besuesh\u00ebm dhe t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, \u00ebsht\u00eb e nevojshme mb\u00ebshtetja dhe mir\u00ebkuptimi, si dhe aksesi n\u00eb koh\u00eb n\u00eb informacionin e konfirmuar shkenc\u00ebrisht dhe at\u00eb n\u00eb procesin arsimor, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn angazhohet n\u00eb fakt kjo Deklarat\u00eb.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Natasha Paviqeviq Stojmenovska, p\u00ebrfaq\u00ebsuese e Shoqat\u00ebs s\u00eb pun\u00ebtor\u00ebve social, shtoi se p\u00ebrve\u00e7 t\u00eb rinjve, prind\u00ebrit mund t\u00eb mb\u00ebshteten edhe n\u00eb edukimin seksual n\u00eb kujdesin p\u00ebr sh\u00ebndetin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tyre: \u201cM\u00eb lejoni t’ju kujtoj se edukimi seksual \u00ebsht\u00eb i njohur edhe n\u00eb Ligjin p\u00ebr parandalimin e dhun\u00ebs ndaj grave dhe dhun\u00ebs n\u00eb familje. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb mjet q\u00eb mund t\u00eb kontribuoj\u00eb gjithashtu n\u00eb parandalimin adekuat social t\u00eb dhun\u00ebs mes t\u00eb rinjve.\u201d<\/p>\n

Mb\u00ebshtetje p\u00ebr integrimin e edukimit gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs seksual n\u00eb sistemin e arsimit formal dhan\u00eb edhe deputetet Maja Mora\u00e7anin nga DOM, Sanela Shkrijel nga LSDM, Arbana Pasholi nga BDI, Monika Zajkova nga LDP dhe Njomza Shaqiri nga Aleanca p\u00ebr Shqiptar\u00ebt. Duke rikujtuar rekomandimet e shumta t\u00eb organeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr vendin, si dhe politikat dhe ligjet komb\u00ebtare t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, ata ran\u00eb dakord se p\u00ebrfaq\u00ebsuesit publik dhe partit\u00eb politike kan\u00eb p\u00ebr detyr\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb edukim n\u00eb koh\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues dhe t\u00eb drejtat e \u00e7do i ri i cili, t\u00eb pakt\u00ebn, do t\u00eb kontribuonte n\u00eb dob\u00ebsimin e stereotipeve dhe uljen e urrejtjes dhe diskriminimit ndaj grave dhe grupeve t\u00eb tjera t\u00eb cenueshme t\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb vend.<\/p>\n

Teksti integral i Deklarat\u00ebs mund t\u00eb gjendet k\u00ebtu link.<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Shoqatat profesionale dhe organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile e n\u00ebnshkruan Deklarat\u00ebn \u201cMe edukim seksual n\u00eb shkolla p\u00ebr nj\u00eb rini m\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe m\u00eb t\u00eb sigurt\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12099,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[527,145,169,1630],"class_list":["post-12098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","tag-527","tag-145","tag-169","tag-struchni-zdruzhenija"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12098"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12130,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12098\/revisions\/12130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}