{"id":11890,"date":"2022-06-24T14:26:14","date_gmt":"2022-06-24T13:26:14","guid":{"rendered":"https:\/\/hera.org.mk\/?p=11890"},"modified":"2024-11-05T13:00:06","modified_gmt":"2024-11-05T12:00:06","slug":"nacionalen-izveshtaj-za-vlijanieto-na-kovid-19-vrz-seksualnoto-i-reproduktivno-zdravje-i-prava-kaj-mladite-vo-makedonija","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/nacionalen-izveshtaj-za-vlijanieto-na-kovid-19-vrz-seksualnoto-i-reproduktivno-zdravje-i-prava-kaj-mladite-vo-makedonija\/","title":{"rendered":"U ndan\u00eb gjetjet dhe rekomandimet nga Hulumtimi p\u00ebr ndikimin q\u00eb pati pandemia e Kovid-19 n\u00eb sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues dhe t\u00eb drejtat e t\u00eb rinjve n\u00eb Maqedoni"},"content":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb pandemis\u00eb, t\u00eb rinjt\u00eb u p\u00ebrball\u00ebn me qasje t\u00eb kufizuar n\u00eb informacion dhe sh\u00ebrbime p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues dhe t\u00eb drejtat nga institucionet kompetente.<\/p>\n<p>M\u00eb 24 qershor 2022, HERA mbajti nj\u00eb Konferenc\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndau me publikun Hulumtimin mbi ndikimin q\u00eb pati pandemia e Kovid-19 n\u00eb sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues dhe t\u00eb drejtat e t\u00eb rinjve n\u00eb Maqedoni, t\u00eb kryer nga dhe mes t\u00eb rinjve nga pes\u00eb vende t\u00eb Ballkanit, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit \u201cT\u00eb rinjt\u00eb flasin, t\u00eb rinjt\u00eb zgjedhin\u201d. Hulumtimi i dokumenton nevojat dhe p\u00ebrvojat e t\u00eb rinjve gjat\u00eb k\u00ebrkimit dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb informacionit dhe sh\u00ebrbimeve p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues, por edhe q\u00ebndrimet dhe nevojat e ofruesve t\u00eb k\u00ebtyre sh\u00ebrbimeve dhe pal\u00ebve t\u00eb tjera t\u00eb interesuara.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ALB-IPPF_REPORT_NORTH-MACEDONIA-1.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Hulumtimi<\/a> tregoi se t\u00eb rinjt\u00eb jan\u00eb ballafaquar me <b>v\u00ebshtir\u00ebsi serioze q\u00eb t\u00eb arrijn\u00eb deri te informacionet dhe sh\u00ebrbimet lidhur me sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues<\/b> gjat\u00eb pandemis\u00eb me Kovid-19, q\u00eb solli deri te ndjenja e rritur e pasiguris\u00eb tek ata. Informacionet, si\u00e7 deklaruan ata, jan\u00eb t\u00eb \u201cv\u00ebrshuara\u201d p\u00ebr shkak t\u00eb sasis\u00eb d\u00ebrrmuese t\u00eb informacioneve lidhur me Kovid-19, ose p\u00ebr faktin se mungojn\u00eb ueb faqet komb\u00ebtare q\u00eb jan\u00eb relevante dhe mund t&#8217;u besohet. Kishte nj\u00eb nevoj\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb madhe midis t\u00eb rinjve p\u00ebr qasje n\u00eb informacione p\u00ebr caktimin e nj\u00eb ekzaminimi gjinekologjik ose marrjen e konsultave, t\u00eb cilat ishin m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t&#8217;u arritur gjat\u00eb pandemis\u00eb. Ndjenja e frik\u00ebs dhe ankthit tek n\u00ebnat e reja p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb informacionit p\u00ebr Kovid-19 ndikoi n\u00eb sigurin\u00eb e tyre sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb disa nivele \u2013 si dhe kur t\u00eb shkonin te mjeku dhe t\u00eb planifikonin nj\u00eb ekzaminim ose konsult\u00eb telefonike p\u00ebr shkak t\u00eb padisponueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb tyre, por edhe ku t\u00eb marrin informacionin p\u00ebrkat\u00ebs se si Kovid-19 dhe vaksina kund\u00ebr virusit ndikojn\u00eb n\u00eb zhvillimin e fetusit, por edhe te foshnjat q\u00eb ushqehen me gji.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-11892 size-large\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884-1024x683.jpg\" alt=\"\u0424\u043e\u0442\u043e: \u0412\u0430\u043d\u0447\u043e \u040f\u0430\u043c\u0431\u0430\u0441\u043a\u0438\" width=\"640\" height=\"427\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884-300x200.jpg 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884-768x512.jpg 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/V15_0884-2048x1366.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Kur fjala \u00ebsht\u00eb <b>p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb rom\u00eb, sfidat q\u00eb ekzistonin edhe para pandemis\u00eb u thelluan<\/b> p\u00ebr shkak t\u00eb diskriminimit ekzistues dhe t\u00eb vazhduesh\u00ebm, por edhe p\u00ebr shkak t\u00eb numrit t\u00eb madh t\u00eb rom\u00ebve pa sigurim sh\u00ebndet\u00ebsor, t\u00eb cil\u00ebt praktikisht nuk kishin qasje n\u00eb sh\u00ebrbime gjat\u00eb pandemis\u00eb. P\u00ebr ta, mungesa e nj\u00eb kompjuteri apo ndonj\u00eb pajisjeje digjitale e b\u00ebnte edhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb qasjen n\u00eb informacione p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues. Pjes\u00ebrisht e kap\u00ebrcejn\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb fal\u00eb aktiviteteve n\u00eb terren dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb ofruara nga organizatat joqeveritare. Suda Dehari, an\u00ebtare e grupit t\u00eb t\u00eb rinjve t\u00eb formuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit, n\u00eb prezantimin e saj si paneliste n\u00eb konferenc\u00eb, theksoi: \u201cFakti \u00ebsht\u00eb se p\u00ebr ne rom\u00ebt, problemi ky\u00e7 \u00ebsht\u00eb edukimi dhe qasja n\u00eb internet, ose m\u00eb shum\u00eb. pik\u00ebrisht, qasja n\u00eb digjitalizim. Rom\u00ebt, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb zonat rurale, p\u00ebrballen realisht me v\u00ebshtir\u00ebsi, d.m.th. munges\u00eb informacioni, munges\u00eb aksesi n\u00eb internet, munges\u00eb edukimi digjital\u201d.<\/p>\n<p><b>T\u00eb rinjt\u00eb LGBTI kishin nevoj\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr k\u00ebshillim psiko-social dhe kujdes p\u00ebr sh\u00ebndetin mendor<\/b> p\u00ebr faktin se stigma ekzistuese sociale, mosbesimi n\u00eb institucionet e sistemit, diskriminimi nga pun\u00ebtor\u00ebt sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, u plot\u00ebsuan vet\u00ebm nga pandemia e Kovid-19, e cila kontribuoi p\u00ebr izolim dhe ankth m\u00eb t\u00eb madh social tek k\u00ebta t\u00eb rinj.<\/p>\n<p>Daniel Prodanov, an\u00ebtar i grupit t\u00eb t\u00eb rinjve t\u00eb formuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit, n\u00eb prezantimin e tij si panelist n\u00eb konferenc\u00eb theksoi \u201cP\u00ebr shkak t\u00eb izolimit dhe shtetrrethimit q\u00eb u vendos\u00ebn si masa parandaluese gjat\u00eb pandemis\u00eb me Kovid-19, t\u00eb rinjt\u00eb LGBT u detyruan t\u00eb ktheheshin n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre dhe atje t\u00eb kalonin dit\u00ebt n\u00eb izolim. Nj\u00eb num\u00ebr i madh u izoluan nga bashk\u00ebmoshatar\u00ebt e tyre dhe ndan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kulm me prind\u00ebrit q\u00eb nuk i pranojn\u00eb ata si an\u00ebtar\u00eb t\u00eb k\u00ebtij komuniteti t\u00eb margjinalizuar\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-11893 size-large\" src=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661-1024x683.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"427\" srcset=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661-300x200.jpg 300w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661-768x512.jpg 768w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/VFT43661-2048x1366.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p>S\u00eb fundi, <b>dhuna \u00ebsht\u00eb rritur gjat\u00eb pandemis\u00eb<\/b>, ve\u00e7an\u00ebrisht u ndje nga personat LGBTI dhe rom\u00ebt. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, <b>tek t\u00eb rinjt\u00eb ka pak\u00ebnaq\u00ebsi me reagimin e institucioneve t\u00eb sistemit p\u00ebr zgjidhjen e rasteve t\u00eb dhun\u00ebs gjinore dhe seksuale,<\/b> ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shtypjen e dhun\u00ebs q\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe ndodh n\u00eb rrjetet sociale ndaj vajzave.<\/p>\n<p>Martina Pavlloviq, an\u00ebtare e grupit t\u00eb t\u00eb rinjve t\u00eb formuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit, n\u00eb prezantimin e saj si paneliste n\u00eb konferenc\u00eb tha: \u201cAbsolutisht, konservatorizmi n\u00eb shoq\u00ebri rrit dhun\u00ebn, sepse n\u00ebse raportoni se fqinji juaj po keqtrajton gruan e tij, ka gjasa t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb jeni ju fajtori. Meqen\u00ebse e pyesin gruan p\u00ebrball\u00eb dhunuesit n\u00ebse \u00ebsht\u00eb viktim\u00eb, natyrisht, e pambrojtur, asnj\u00eb viktim\u00eb nuk do ta rr\u00ebfej\u00eb. Dhe pastaj ju paguani d\u00ebnim p\u00ebr raportim t\u00eb rrem\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb rr\u00ebnja e problemit, ne nuk diskutojm\u00eb se \u00e7far\u00eb po ndodh para syve tan\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, <a href=\"https:\/\/hera.org.mk\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ALB-IPPF_REPORT_NORTH-MACEDONIA-1.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">hulumtimi<\/a>\u00a0e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb se sh\u00ebndeti dhe t\u00eb drejtat seksuale dhe riprodhuese jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr mir\u00ebqenien mendore dhe fizike t\u00eb nj\u00eb t\u00eb riu. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, \u00e7el\u00ebsi \u00ebsht\u00eb ofrimi i vazhduesh\u00ebm i edukimit seksual cil\u00ebsor dhe t\u00eb aksesuesh\u00ebm, informacioni dhe kujdesi miq\u00ebsor p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb para, gjat\u00eb dhe pas \u00e7do krize. Grupi i t\u00eb rinjve i formuar n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb projektit n\u00eb periudh\u00ebn e ardhshme do t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsoj\u00eb institucionet e qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar aksesin n\u00eb informacion dhe sh\u00ebrbime p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjat\u00eb pandemis\u00eb, t\u00eb rinjt\u00eb u p\u00ebrball\u00ebn me qasje t\u00eb kufizuar n\u00eb informacion dhe sh\u00ebrbime p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues dhe t\u00eb drejtat nga institucionet kompetente. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11907,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62,12,1089],"tags":[1607,1608,516],"class_list":["post-11890","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hera-aktuelno","category-research","category-seksualni-i-reproduktivni-prava","tag-naczionalen-izveshtaj","tag-pristap-kon-zdravstveni-uslugi","tag-516"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11890"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11890\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13834,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11890\/revisions\/13834"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hera.org.mk\/al\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}